Latarjet Prosedürü
Latarjet Prosedürü Nedir?
Omuz vücuttaki en hareketli eklemdir; humerus başı (top) ile kürek kemiğinin glenoid bölgesi (yuva) geniş bir hareket sağlar. Bu hareketlilik, omuzu önden çıkığa da yatkın kılar. Tekrarlayan önden çıkıklar zamanla yuvanın ön kenarında kemik kaybına yol açabilir.
Latarjet prosedürü, omuzun ön tarafındaki korakoid çıkıntının bir bölümünü, bağlı kaslarıyla birlikte glenoidin ön kenarına aktararak stabiliteyi yeniden kuran açık bir omuz stabilizasyon cerrahisidir. Özellikle belirgin ön glenoid kemik kaybı olan olgularda uygulanır. Omuz çıkığı ve instabilitesi hakkında genel bilgi için omuz çıkığı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Nasıl Stabilite Sağlar?
Latarjet'in etkisi tek bir mekanizmaya değil, birkaç mekanizmanın birleşimine dayanır. Bu nedenle belirgin kemik kaybı olan ve tekrarlama riski yüksek omuzlarda güçlü bir seçenek olabilir.
- Kemik desteği: aktarılan korakoid parçası, glenoidin ön kenarındaki kemik kaybını doldurur ve yuvayı genişletir.
- Askı (sling) etkisi: korakoide bağlı kaslar, kol belirli açılarda kaldırıldığında omuz başının önden kaymasını engeller.
- Kapsül desteği: eklem kapsülünün gerginliği yeniden düzenlenerek ön stabiliteye katkı sağlanır.
Kimler Aday, Kimler Değil?
Latarjet, kemik kaybının belirleyici olduğu seçilmiş hastalar için düşünülür. Karar; muayene ve görüntülemeyle belirlenen kemik kaybına, çıkık sıklığına, yaşa ve spor talebine göre verilir.
- Belirgin ön glenoid kemik kaybı olan tekrarlayan önden omuz çıkığı hastaları.
- Önceki yumuşak doku stabilizasyonuna rağmen instabilitesi süren ve kemik kaybı saptanan hastalar; temas sporcuları gibi yüksek tekrarlama riski taşıyanlar.
- Sınırlı kemik kaybı olan hastalarda çoğunlukla Bankart onarımı yeterli olabilir; Latarjet'in yeri belirgin kemik kaybıdır.
Ameliyat Öncesi Değerlendirme
Çıkığın yönü, sıklığı ve mekanizması öykü ile netleştirilir; muayenede instabilitenin yönü ve derecesi değerlendirilir. En kritik adım kemik kaybının ölçülmesidir.
Röntgen temel bilgi verir; üç boyutlu BT glenoid ve humerus başındaki kemik kaybını (Hill-Sachs lezyonu dâhil) ayrıntılı gösterir. MR labrum ve yumuşak dokuyu değerlendirir. Bu görüntülemelerle Latarjet ile Bankart onarımı arasındaki tercih netleşir. Kemik kaybı ve alternatif yöntemler için kemik grefti cerrahisi sayfasına bakabilirsiniz.
Ameliyat Nasıl Yapılır?
Ameliyat omuzun ön tarafından yapılan bir kesiyle gerçekleştirilir. Korakoid çıkıntının bir bölümü, bağlı kaslarıyla birlikte serbestleştirilir ve glenoidin ön kenarına, kemik kaybının olduğu bölgeye taşınır.
Aktarılan kemik parçası, glenoid yüzeyiyle uygun hizada birer-ikişer vidayla sabitlenir; eklem kapsülü uygun gerginlikte onarılır. Kemik parçasının doğru yerleştirilmesi ve vidaların yönü, sonucu etkileyen teknik ayrıntılardır ve dikkatle yapılır.
Latarjet açık bir cerrahi olduğundan, korakoide bağlı sinir ve damarların bölgeye yakınlığı nedeniyle bu yapıların korunması önemlidir. Deneyimli ellerde bu risk düşük tutulur; ancak işlemin ayrıntılı planlama gerektiren teknik bir cerrahi olduğu unutulmamalıdır.
Anestezi ve Süre
Ameliyat genel anestezi altında, çoğunlukla bölgesel sinir bloğu eşliğinde yapılır; blok ameliyat sonrası ağrı kontrolüne yardımcı olur. Süre; kemik kaybının derecesine ve eşlik eden onarımlara göre değişir. Hastaların çoğu kısa bir hastane kalışının ardından taburcu edilir.
Ameliyat Sonrası İlk Dönem
İlk dönemde kol, onarımı korumak için bir kol askısıyla desteklenir. Askının süresi ve izin verilen hareketler cerrahın planına göre belirlenir; erken dönemde omzu dışa döndüren zorlayıcı hareketlerden kaçınılır.
Ağrı ve şişlik için soğuk uygulama ve hekimin önerdiği ağrı kesiciler kullanılır. Bu dönemde dirsek, el ve boyun hareketleri korunur; kemik parçasının kaynaması için erken dönemde aşırı yüklenmeden kaçınılır.
Rehabilitasyon ve Spora Dönüş
Fizik tedavi kademeli ilerler: önce pasif ve korunan hareket açıklığı, ardından aktif hareket, sonra kademeli kuvvetlendirme ve son aşamada spora özgü çalışmalar. Program hastaya özel planlanır.
Spora dönüş sabit bir tarihe değil; kemik parçasının kaynaması, ağrısız hareket, karşı omuza yakın kas gücü ve iyi eklem kontrolü gibi kriterlere göre belirlenir. Temas ve baş üzeri sporlara dönüş daha uzun sürer; kesin süre vaadi verilmez.
Riskler ve Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?
İşlem genellikle güvenlidir; yine de her cerrahide olduğu gibi bazı riskler göz önünde bulundurulur: enfeksiyon, sinir yaralanması (özellikle bölgedeki sinirlere yakınlık nedeniyle), kemik parçasının kaynamaması, vida ile ilgili sorunlar, eklem sertliği ve instabilitenin tekrarlaması.
- Omzunuz tekrar tekrar çıkıyor veya güvensizlik hissi sürüyorsa, kemik kaybı ve uygun yöntem açısından değerlendirme için.
- Önceki bir omuz stabilizasyonuna rağmen çıkıklar devam ediyorsa.
- Ameliyat sonrası artan ağrı, ateş, yara akıntısı veya kolda uyuşma-güçsüzlük varsa gecikmeden.
Omuz instabilitesi ve kemik kaybının değerlendirilmesi için Doç. Dr. Serkan Sürücü ile iletişime geçebilir, omuz cerrahisi kapsamında ele alınan diğer durumları da inceleyebilirsiniz.