Pelvis Kırıkları
Pelvis Kırıkları
Pelvis, omurganın tabanında yer alan sağlam bir kemik halkasıdır. Pelvis kırıkları nadirdir; yetişkinlerde görülen tüm kırıkların yalnızca yaklaşık %3’ünü oluşturur.
Pelvis kırıkları genellikle yüksek enerjili travmalar sonucunda meydana gelir. Örneğin, araba kazaları veya yüksekten düşmeler pelvis kırıklarının en sık nedenlerindendir. Pelvis kemikleri büyük kan damarları ve organlara yakın olduğundan, bu kırıklar ciddi kanamalara ve acil müdahale gerektiren diğer yaralanmalara yol açabilir.
Daha düşük enerjili travmalar da, özellikle osteoporoz gibi kemik zayıflığı olan yaşlı kişilerde, pelvis kırığına neden olabilir. Pelvis kırıklarının tedavisi, yaralanmanın şiddetine göre değişir: düşük enerjili kırıklar genellikle ameliyatsız tedavi edilebilirken, yüksek enerjili kırıklar çoğunlukla cerrahi müdahale gerektirir.
Anatomi
Pelvis, gövdenin alt ucunda, omurga ile bacaklar arasında yer alan bir kemik halkasıdır. Pelvis kemikleri şunlardır:
- Sakrum (omurganın tabanındaki büyük üçgen kemik)
- Kuyruk sokumu kemiği
- Kalça kemikleri (ilium, asetabulum, iskiyum ve pubis)
Her kalça kemiği, çocuklukta ayrı olan üç kemikten (ilium, iskiyum ve pubis) oluşur. Bu üç kemik birleşerek asetabulumu oluşturur; bu yapı, top ve yuva şeklindeki kalça ekleminin yuvasını meydana getirir.
Pelvis halkasından önemli sinirler, kan damarları ve bağırsak, mesane ve üreme organlarının bazı bölümleri geçer. Pelvis, bu önemli yapıları yaralanmalardan korur ve kalça, uyluk ve karın kasları için bir dayanak noktası sağlar.
Pelvis Kırıklarının Tanımı
Pelvis halka şeklinde bir yapı olduğundan, bir bölgedeki kırık genellikle başka bir noktadaki bağların veya kemiklerin hasar görmesiyle birlikte olur. Kırıklar yaygın olarak iki şekilde sınıflandırılır: stabil ve instabil.
Stabil Kırık
Sadece pelvis halkasında bir kırık vardır ve kemiklerin uçları hizalanmıştır. Genellikle düşük enerjili travmalar sonucu oluşur.
Stabil kırık tipleri:
- İliak kanat kırığı
- Sakrum kırığı
- Üst kasık kemiği dalı kırığı
- Alt kasık kemiği dalı kırığı
Dengesiz (İnstabil) Kırık
Pelvis halkasında iki veya daha fazla kırık bulunur ve kemik uçları doğru şekilde hizalanmamıştır. Yüksek enerjili travmalar sonucu meydana gelir.
Dengesiz kırık tipleri:
- Ön-arka kompresyon kırığı
- Yanal kompresyon kırığı
- Dikey kayma kırığı
Ayrıca kırıklar, deri bütünlüğüne göre kapalı (deri yırtılmamış) veya açık (kemik deriden dışarı çıkmış) olarak sınıflandırılır. Açık kırıklar enfeksiyon riski nedeniyle acil tedavi gerektirir.
Nedenler
- Yüksek Enerjili Travma: Otomobil veya motosiklet kazası, ezilme kazası ve yüksekten düşme.
- Kemik Yetmezliği: Osteoporoz gibi kemik zayıflığı olan yaşlılarda, düşük enerjili düşmeler bile kırığa yol açabilir.
- Diğer Nedenler: Hamstring kaslarının kemiğe bağlandığı yerden kopması sonucu avülsiyon kırığı oluşabilir. Bu genellikle genç sporcularda görülür ve pelvisin dengesini bozmaz.
Belirtiler
- Kalçada ağrı ve hassasiyet
- Hareket etmekle veya yürümekle artan ağrı
- Kalçayı veya dizleri bükülü pozisyonda tutma eğilimi
- Bazı durumlarda şişlik veya morarma
Tanı Yöntemleri
Pelvis kırığından şüphelenildiğinde, yaralanmanın ciddiyetini ve eşlik eden iç organ hasarlarını belirlemek için şu yöntemler kullanılır:
- Radyolojik Görüntüleme: İlk aşamada Röntgen ile kemik yapısı incelenir. Kırığın detaylarını ve eklemlerle olan ilişkisini net görmek için Bilgisayarlı Tomografi (BT) standart bir prosedürdür.
- Fizik Muayene: Kalça stabilitesi, sinir fonksiyonları ve dolaşım kontrol edilir.
- Ek Tetkikler: İç organ yaralanması (mesane, bağırsak veya damar) şüphesi varsa ultrason veya kontrastlı görüntüleme tekniklerine başvurulabilir.
Tedavi Yöntemleri
1. Cerrahi Olmayan (Konservatif) Tedavi: Stabil kırıklarda genellikle cerrahi müdahale gerekmez.
- Dinlenme ve Hareket Kısıtlaması: Kemiğin kaynaması için ağırlık aktarımından kaçınılır.
- Yardımcı Cihazlar: Koltuk değneği veya yürüteç kullanımı önerilir.
- İlaç Tedavisi: Ağrı kesiciler ve kan pıhtılaşmasını önleyici (antikoagülan) ilaçlar reçete edilir.
2. Cerrahi Tedavi: Dengesiz (instabil) veya yüksek enerjili kırıklarda pelvis halkasını yeniden hizalamak ve sabitlemek için ameliyat gereklidir.
- Eksternal Fiksasyon: Vücut dışından yerleştirilen metal çubuklar ve vidalarla kemikler geçici veya kalıcı olarak sabitlenir.
- Dahili Fiksasyon (Plak ve Vidalar): Kırık parçalar, cerrahi bir kesi ile yerine oturtulur ve iç taraftan metal plaklar ve vidalarla desteklenir.
İyileşme Süreci ve Rehabilitasyon
Pelvis kırıklarının iyileşmesi ciddi bir zaman ve sabır gerektirir:
- Fizik Tedavi: Hareket kabiliyetini geri kazanmak ve kas zayıflığını önlemek için rehabilitasyon süreci çok kritiktir.
- İyileşme Süresi: Tam kaynama genellikle 3 ila 6 ay sürer, ancak ağır yaralanmalarda tam fonksiyonlara dönmek bir yılı bulabilir.
Önemli Not: Pelvis kırıkları ciddi yaralanmalardır. Eğer şiddetli kalça ağrısı, bacaklarda uyuşma veya hareket kaybı yaşıyorsanız vakit kaybetmeden Doç. Dr. Serkan Sürücü’ye başvurunuz.
Sonraki adım tanıya, ekleme binen yüke ve hastanın hedeflerine göre belirlenmelidir. Bireysel bir plan için kalça ve pelvis tedavileri kapsamını inceleyebilir, asetabulum kırıkları hakkında bilgi alabilir veya değerlendirme talep etmek üzere iletişime geçebilirsiniz.
Takip görüşmeleri aynı programı tekrar etmek için değil, yükü bulgulara göre ayarlamak için kullanılır. Belirgin aktivite artışı sonrası alevlenme geçici yük azaltımı ve kademeli yeniden artış gerektirebilir; yeni nörolojik belirti, şekil bozukluğu, sistemik hastalık bulgusu veya giderek artan ağrı ise daha fazla egzersiz yerine yeniden muayene gerektirir.
Genel sağlık da Pelvis Kırıkları sonrasındaki iyileşmeyi etkiler. Sigara, kontrolsüz diyabet, uyku sorunu, düşük fiziksel aktivite ve yetersiz beslenme doku uyumunu veya yara iyileşmesini yavaşlatabilir. Değiştirilebilir etkenlerin ele alınması, tanıya özgü tedavinin yerine geçmez; rehabilitasyonun veya cerrahinin çalışacağı koşulları iyileştirir.
Ortak karar verme önemlidir; aynı anatomik bulgu iki kişiyi farklı etkileyebilir. İş yükü, bakım sorumlulukları, spor, önceki tedaviler ve iyileşme süresine uyum; rehabilitasyon, enjeksiyon veya ameliyat seçenekleri arasındaki dengeyi değiştirir. Plan, başarının ne anlama geldiğini ve hangi durumda yeniden değerlendirileceğini açıkça tanımlamalıdır.
Pelvis Kırıkları için yararlı bir tedavi planı, işlem öncesi başlangıç durumunu kaydeder: ağrıyı artıran görevler, aktif hareket, kuvvet veya dayanıklılık ve hastanın geri kazanmak istediği aktiviteler belirlenir. Aynı ölçümlerin kontrolde tekrarlanması ilerlemenin anlamlı olup olmadığını gösterir ve geçici ağrı azalmasını kalıcı işlev kazanımından ayırmaya yardımcı olur.
kalça ve pelvis tedavileri, asetabulum kırıkları ve kalça artriti başlıklarını inceleyebilir; bireysel değerlendirme için iletişim ve randevu sayfasını kullanabilirsiniz.